شعبدهبازی با نرخ برنج؛ وقتی ویترینهای مجازی جیب مردم را نشانه میروند!
در حالی که همه انتظار داشتند فضای مجازی باعث شفافیت قیمتها و حذف واسطهها شود، حالا خبر رسیده که شعبدهبازی با نرخ برنج؛ وقتی ویترینهای مجازی جیب مردم را نشانه میروند! به یک بحران جدید تبدیل شده است. این روزها در گفتگوهای داغ کاربران مرام چت، گلایه از قیمتهای نجومی برنج در سایتها و اپلیکیشنها به شدت شنیده میشود. تفاوت قیمت ۲۰۰ هزار تومانی در هر کیلوگرم، دیگر یک اختلاف ساده نیست، بلکه یک «لنگر اندازی قیمتی» برای بالا کشیدن کل بازار است. ما در مجله مرام مگ قصد داریم این پرونده جنجالی را که پای تعزیرات و پلیس فتا را هم به میان کشیده، کالبدشکافی کنیم.
شکاف عمیق قیمتها؛ از بازار فیزیکی تا حباب مجازی
مشاهدات میدانی نشان میدهد که در بازار سنتی و بنکداریها، قیمت بهترین برنج ایرانی بین ۴۶۸ تا ۴۹۰ هزار تومان در هر کیلوگرم نوسان دارد. اما کافی است سری به سکوهای اینترنتی بزنید تا با ارقامی شوکهکننده روبرو شوید. برنج «دمسیاه» که در بازار نهایتاً ۵۰۰ هزار تومان ارزش دارد، در فضای مجازی تا ۶۹۰ هزار تومان قیمتگذاری شده است! این یعنی یک کیسه ۱۰ کیلویی که باید ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان باشد، با قیمت ۶ میلیون تومان به فروش میرسد. این اختلاف فاحش در مجله مرام مگ به عنوان یک «حباب قیمتی خطرناک» بررسی شده است.
تعزیرات وارد میشود؛ پرونده ۱۲۵ میلیارد تومانی برای گرانفروشان
داریوش جودکی، مدیرکل تعزیرات حکومتی استان تهران، با صراحت اعلام کرده است که این قیمتسازیها کاملاً خارج از عرف و کارشناسی است. طبق گفته وی، هدف برخی از این پلتفرمها و شرکتها، ملتهب کردن فضای بازار برای سودجویی بیشتر است. در همین راستا، برای دو شرکت بزرگ بستهبندی برنج پروندهای با ارزش تخلف ۱۲۵ میلیارد تومان تشکیل شده است. هادی جان، نکته جالب اینجاست که طبق قانون، جریمه این شرکتها میتواند بین ۲ تا ۴ برابر ارزش تخلف باشد؛ یعنی ضربه سنگینی در انتظار گرانفروشان است.
اتحادیه کسبوکارهای مجازی: «خلاء قانونی داریم!»
در این میان، رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، معتقد است که برخورد با این پدیدهها پیچیدگیهای حقوقی دارد. او میگوید تا زمانی که وزارت جهاد کشاورزی سقف قیمتی مکتوبی را اعلام نکند، پلتفرمها (مارکتپلیسها) نمیتوانند مانع از درج قیمت توسط فروشندگان شوند. با این حال، او تاکید کرده که اگر این قیمتسازیها «روح و روان بازار» را به هم بریزد، پلیس فتا و پلیس امنیت اقتصادی وارد عمل خواهند شد و حتی اتهام «اخلال در نظام اقتصادی» نیز برای این افراد متصور است.
خطر لنگرهای ذهنی؛ چطور گرانفروشی عادی میشود؟
کارشناسان اقتصادی در مرام مگ هشدار میدهند که این قیمتسازیها فقط یک عدد ساده نیستند. وقتی خریدار مدام قیمت ۶۹۰ هزار تومان را در سایتهای معروف میبیند، حتی اگر خرید نکند، ذهنش به این عدد عادت میکند. به این پدیده «لنگر اندازی قیمتی» میگویند. در نتیجه وقتی فروشنده محلی برنج را ۵۵۰ هزار تومان میفروشد، خریدار تصور میکند خرید خوبی انجام داده است، در حالی که قیمت واقعی بسیار کمتر بوده است. این بازی روانی، انتظارات تورمی را در جامعه بالا میبرد.
مقایسه نرخهای واقعی و مجازی (هر کیلوگرم)
| نوع برنج | قیمت بازار (تومان) | قیمت آنلاین (تومان) | میزان اختلاف |
|---|---|---|---|
| برنج دمسیاه | ۴۹۰,۰۰۰ | ۶۹۰,۰۰۰ | ۲۰۰,۰۰۰ |
| برنج هاشمی | ۴۷۰,۰۰۰ | ۶۸۰,۰۰۰ | ۲۱۰,۰۰۰ |
| برنج طارم | ۴۸۰,۰۰۰ | ۶۰۰,۰۰۰ | ۱۲۰,۰۰۰ |
نتیجهگیری
واقعیت این است که در نبود نظارت دقیق بر الگوریتمهای قیمتگذاری در فضای مجازی، دلالان و واسطهها از پلتفرمهای مدرن برای روشهای سنتی گرانفروشی استفاده میکنند. شکاف قیمتی فعلی در بازار برنج، هشداری جدی برای نهادهای نظارتی است تا پیش از آنکه این «قیمتهای حبابی» به واقعیت بازار تبدیل شوند، ترمز آن را بکشند. هدف ما در مرام مگ آگاهسازی شماست تا فریب ویترینهای رنگارنگ مجازی را نخورید. شما ترجیح میدهید برنج را از بازار سنتی بخرید یا به راحتیِ خرید آنلاین با قیمت بالاتر تن میدهید؟ آیا تجربه مواجهه با این گرانفروشیها را داشتهاید؟ حتماً نظرات خود را در پایین همین مقاله بنویسید یا برای تبادل اطلاعات درباره مراکز خرید منصفانه، به جمع ما در مرام چت بپیوندید!
